| Uilenborden zijn de houten driehoeken aan de
beide bovenpunten van het dak van een Friese boerenschuur. |
| Er zijn openingen in gesneden om boven in de
schuur licht en lucht door te laten en zijn daardoor tevens een
goede doorgang voor uilen en vleermuizen. |
| Niet ver van Leeuwarden, onder Engelum in
Menaldumadeel,stond een boerderij die de 'Stenen Uilenborden'
hete. |
| De schuur van deze boerderij had vroeger
uilenborden, niet van hout, maar van gemetselde steen. |
| In oeroude tijden woonde namelijk op deze
plaats een boer die niet veel verdiende, hoe zijn vrouw en hij
ook hun best deden. Het huis en vooral de schuur waren erg
bouwvallig, maar ze hadden geen geld om een nieuwe te laten
bouwen. |
| Eens op een stormachtige herfstavond was de
boer alleen op weg. Hij liep haastig naar huis, omdat hij bang
was, dat zijn oude schuur bij dit weer zou omwaaien. Zonder dat
hij iets merkte werd hij van achteren ingehaald door iemand die
naast hem kwam lopen. De man was tamelijk deftig gekleed.
'Verdraaid, wat waait het, het is slecht weer voor slechte
gebouwen', zei hij nadat hij de boer had begroet. 'Zeg dat wel',
zei de boer,'ik vrees het ergste voor mijn oude schuur, die zal
met dit weer wel niet blijven staat.' 'maar zei de onbekende
heer, 'als u dat van te voren wist waarom hebt u daar dan niets
aan gedaan?' 'Ja, wat zal ik daarvan zeggen' zei de boer, 'ik
had graag vorig voorjaar een nieuwe schuur laten bouwen, maar om
de waarheid de vertellen had ik daar geen geld voor'. 'Och kom,
is er dan niemand te vinden die je wil helpen met geld?'
'Niemand meneer.Ik kan van niemand geld lenen.' 'Welnu goede
vriend, dan zal ik je helpen. Nog voor morgen de nieuwe dag
aanbreekt heb jij een nieuwe schuur.' |
| De boer schrok. Iemand die dat kon moest de
duivel zelf zijn en daar was de boer bang voor. 'Schrik niet'
zei de man. Ík zal openhartig zijn. Ik ben niemand minder dan de
'boze' zelf. Maar ik ben niet zo boos als de mensen zeggen. Ik
heb al heel wat mensen geholpen en ik wil u ook helpen. Laten we
deze overeenkomst afsluiten. U verbindt zich aan mijn diensten
en ik zorg ervoor dat u deze nacht een nieuwe schuur krijgt. Die
moet voor de haan begint te kraaien helemaal afgewerkt zijn.
Lukt me dat niet, dan bent u van me af en heb ik alle rechten op
u verloren. Eerst wou de boer hier niets van weten. Maar de
listige satan wist hem met mooipraterij over te halen en de
overeenkomst werd gesloten. |
| Toen de boer thuis kwam ging hij meteen naar
bed, maar hij kon niet slapen. Hij had zijn ziel aan de duivel
verkocht en dat was nu juist het allerverschrikkelijkste wat hij
zich ooit had kunnen voorstellen. |
| Het beangstigde hem vreselijk. Spoedig hoorde
hij een oorverdovend geklop en geschreeuw. Hij begreep dat satan
met zijn werk begonnen was. Hij lag te trillen van angst. Zijn
vrouw werd ook wakker van en vroeg wat voor lawaai dat was.'O
dat doet de wind' zei de man.'Nee', zei ze 'Dat kan de wind
niet doen. Ik hoor allerlei vreemde geluiden en stemmen. Dit is
iets heel anders dan harde wind.'Toen kon de boer zich niet
langer stilhouden en hij vertelde haar het hele verhaal. De
boerin schrok er ook vreselijk van. |
| 'Ach' zei ze, 'ben je nu voor eeuwig verloren.
Is daar nu niets meer aan te doen?' |
| 'Nee', zei de boer, 'de enige hoop die ik heb
is dat ze niet klaarkomen met het werk voor de haan kraait. Want
dan ben ik vrij. Maar daar moeten we nog een paar uur op wachten
en ik vrees het ergste.' |
| Maar toen sprong de vrouw uit bed en ging naar
het kippenhok toe. Ze klapte tweemaal in haar handen en riep
toen luidkeels met een heldere stem: 'Kukelekuu!' |
| De haan schrok wakker en omdat hij het niet kon
uitstaan dat een andere haan hem voor was, rekte hij zich uit,
klapwiekte en begon te kraaien dat het een lieve lust was.
Plotseling gooide alle duivels verschrikt hun gereedschap weg en
vlogen woedend vloekend weg. De nieuwe schuur was klaar - niet
helemaal, maar toch bijna. |
| De uilenborden moesten er nog op. Maar aan de
voorwaarde was niet voldaan en de boer was vrij. Toen het dag
was bekeek hij trots zijn nieuwe schuur. Er zaten weliswaar nog
geen uilenborden op maar die kon de dorpstimmerman wel maken.
Maar toen die er op zaten en de boer de volgende morgen zijn
schuur weer bekeek zag hij dat de nieuwe uilenborden helemaal
vernield waren, het leek wel of ze door een paardenpoot
stukgetrapt waren. |
| Er werden nieuwe gemaakt maar ook deze werden
's nachts op een geheimzinnige manier vernield. Toen kwam men op
het idee om ze van steen te metselen. En nu ging het goed. |
| Hier scheen de Satan niets tegen te hebben.
Later toen de boer en zijn vrouw allang dood waren, heeft men
weer eens houten uilenborden op de schuur laten maken. Maar die
waren de volgende dag stuk geslagen en men moest ze weer van
steen hebben. |
| Daarom hete die boerderij de 'Stenen
Uilenborden'.
Met dank aan Dhr. J. Spoelstra Leeuwarden. |
